Araç amfisinde kanal sayısı, cihazın kaç ayrı hoparlörü bağımsız olarak sürebileceğini anlatır. Dört hoparlörlü standart bir kurulum için 4 kanal, yalnızca subwoofer eklenecekse mono (1 kanal), ön hoparlör ve subwoofer birlikte sürülecekse 2 kanal ya da 5 kanal uygundur. Ürün sayfasındaki 4 x 50 W yazımı "kanal başına 50 watt, toplam dört kanal" anlamına gelir; bu rakamın RMS mi tepe değeri mi olduğu ayrıca okunmalıdır.
Kanal sayısı neyi belirler
Her kanal, bir hoparlör çiftinin tek bir elemanını sürer. Dört kapılı bir araçta ön sağ, ön sol, arka sağ ve arka sol hoparlör varsa dört kanal gerekir. Subwoofer ayrı bir yük olduğu için ya kendi mono amfisini ister ya da çok kanallı bir amfinin köprülenmiş kanallarını kullanır.
Kanal sayısını belirleyen ikinci etken, sesi bölme isteğidir. Ön tarafta komponent set kullanılıyorsa tweeter ve mid aynı kanaldan pasif kroverle beslenebilir; aktif kurulumda ise tweeter ve mid için ayrı kanallar ayrılır ve kanal ihtiyacı iki katına çıkar. Aktif kurulumda kesim noktalarını amfi üzerinden ayarlamak gerekir; HPF ve LPF ayarı yazısı bu tarafı anlatıyor.
2, 4, 5 kanal ve mono: hangi kurulumda hangisi
| Kurulum | Kanal yapısı | Nasıl bağlanır |
|---|---|---|
| Sadece subwoofer eklemek | Mono (1 kanal) | Subwoofer tek kanaldan beslenir, ön hoparlörler teypte kalır |
| Ön hoparlör çiftini güçlendirmek | 2 kanal | Sol ve sağ ön hoparlör ayrı kanala bağlanır |
| Ön hoparlör ve subwoofer | 2 kanal + mono ya da 3 kanal | İki kanal öne, biri basa ayrılır |
| Dört hoparlörü güçlendirmek | 4 kanal | Her hoparlör kendi kanalına bağlanır |
| Dört hoparlör + subwoofer | 5 kanal | Dört kanal hoparlörlere, beşinci kanal basa |
| Ön aktif komponent + subwoofer | 4 kanal + mono | Tweeter ve mid ayrı kanallardan sürülür |
Tablo yalnızca kanal dağılımını gösterir. Her kanalın hoparlöre gerçekten yeterli gücü vermesi, hoparlörün empedansı ve RMS değeriyle birlikte değerlendirilir; bu konuyu RMS gücü ve empedans yazısında ayrıntılı yazdık.
Köprüleme nedir, ne zaman yapılır
Köprüleme (bridge), iki kanalı birleştirip tek bir hoparlöre daha yüksek güç vermektir. Bağlantıda bir kanalın artı çıkışı ile diğer kanalın eksi çıkışı kullanılır; amfinin terminal bölgesinde genellikle hangi uçların köprü için olduğu basılıdır. 4 kanal bir amfi köprülendiğinde 2 kanala düşer, buna karşılık kanal başına güç belirgin biçimde artar.
En sık karşılaşılan senaryo şudur: elde 4 kanal bir amfi var, ön hoparlörler iki kanaldan sürülüyor ve kalan iki kanal köprülenerek subwoofer besleniyor. Bu, ayrı mono amfi almadan basa güç ayırmanın pratik yoludur. Mono amfiler ise zaten tek yük için tasarlandığı için köprüleme gerektirmez.
Köprülemede empedans neden değişir
Köprüleme yapıldığında amfinin gördüğü yük, bağlanan hoparlörün empedansının yarısı gibi davranır. 4 ohm bir subwoofer köprülenmiş iki kanala bağlandığında, amfi her kanal için 2 ohm yük görür. Cihazın teknik özelliklerinde 2 ohm kararlı ibaresi yoksa bu bağlantı amfiyi koruma moduna düşürebilir ya da ısınmaya yol açabilir. Ürün sayfasında kanal başına güç değerleri genellikle 4 ohm ve 2 ohm için ayrı yazılır; köprüleme değeri de ayrı satırda verilir.
- Köprülemeden önce amfinin köprüleme gücünün hangi empedansta verildiğini okuyun.
- Çift bobinli subwoofer bağlıyorsanız bobin bağlantısı da sonuçtaki empedansı değiştirir.
- Köprülenmiş kanalda kanal başına ayrı kazanç ayarı kalmaz; kazanç tek noktadan verilir.
- Kazanç kurulumunu kırpılmaya karşı kontrollü yapın; gain ayarı yazısı bu adımı anlatıyor.
- Köprüleme güç hattı akımını da yükseltir; besleme kesiti ve sigorta buna göre seçilir.
Kanal girişleri de kanal sayısı kadar önemli
Amfinin çıkış kanalı kadar giriş tarafı da planın parçasıdır. Çoğu amfi hem RCA girişi hem de yüksek seviyeli hoparlör girişi kabul eder; fabrika teypinde RCA çıkışı yoksa ikinci yol kullanılır ya da ara bir dönüştürücü devreye girer. Bu konuyu RCA çıkışı olmayan teypler yazısında ele aldık. Giriş sayısı çıkış sayısından az olabilir: 4 kanal bir amfi iki RCA girişiyle dört kanalı besleyebilir, bu durumda ön ve arka aynı sinyali alır.
Kanal sayısına karar verirken
Karar üç soruyla netleşir. Birincisi, kaç hoparlör güçlendirilecek? İkincisi, subwoofer kurulumda var mı, sonradan eklenecek mi? Üçüncüsü, ön tarafta aktif kurulum düşünülüyor mu? Sonradan subwoofer eklemeyi düşünen bir kurulumda 4 kanal amfi almak, iki kanalı köprüleme ihtimalini açık bırakır. Ön tarafı aktif kurmayı planlayan bir sistemde ise baştan daha fazla kanal ya da ikinci bir amfi hesaba katılmalıdır.
Montaj tarafında kanal sayısı arttıkça kablo demeti kalınlaşır, besleme akımı yükselir ve amfinin yerleşeceği hacim büyür. Bagaj altı ya da koltuk altı yerleşiminde havalandırma payı bırakmak gerekir; kapalı bir boşluğa sıkıştırılan amfi uzun yolda ısınır.
Kısa kontrol listesi
- Kaç hoparlör sürülecek, subwoofer planda var mı?
- Ürün sayfasındaki güç değeri RMS mi, hangi empedansta veriliyor?
- Köprüleme yapılacaksa amfi 2 ohm kararlı mı?
- Besleme kesiti ve sigorta, artan akıma uygun mu?
- Amfinin yerleşeceği noktada havalandırma payı var mı?
Özet: kanal sayısı kaç hoparlörün bağımsız sürüleceğini, köprüleme ise iki kanalın tek yüke birleştirilmesini anlatır. TechSmart kataloğundaki araç amfilerinin kanal yapısı, kanal başına güç ve empedans değerleri ürün sayfalarında yazılıdır; kurulum planı bu satırlara göre kesinleşir.