İçeriğe geç
Araç Ses Sistemleri •

Oto teypte RCA çıkışı yok: hi-low konvertör ile amfi

Fabrika teybinde ya da ekranlı ünitede RCA ön çıkışı yokken amfinin nasıl beslendiğini, hi-low konvertörün nereye takıldığını ve uğultunun nasıl önlendiğini anlatıyoruz.

Oto teypte RCA çıkışı yok: hi-low konvertör ile amfi

Oto teybinizde ya da ekranlı multimedya ünitenizde RCA ön çıkışı (preout) yoksa amfiyi hoparlör çıkışlarından alınan sinyalle, araya bir hi-low konvertör koyarak beslersiniz. İkinci bir yol da vardır: bazı amfilerde bu dönüştürme devresi zaten içindedir, kutuda yüksek seviye girişi ya da speaker level input yazan bir giriş varsa ayrı konvertör almanız gerekmez.

Bu yazı iki yolu da sırayla anlatıyor; hangi durumda hangisini seçeceğinizi, bağlantıyı hangi sırayla yapacağınızı ve montajdan sonra çıkan uğultunun nereden geldiğini bulmanın yolunu gösteriyor.

Ön çıkış ile hoparlör çıkışı arasındaki fark

Teybin arkasındaki RCA ön çıkışı hat seviyesinde, yani güçlendirilmemiş bir sinyal verir. Amfinin girişi de tam bunu bekler: zayıf ama temiz bir sinyal. Hoparlör çıkışı ise teybin kendi küçük amfisinden geçmiş, zaten güçlendirilmiş bir sinyaldir. Bu sinyali doğrudan amfinin RCA girişine vermek seviye olarak çok yüksektir; ses bozulur, amfi girişi zorlanır.

Hi-low konvertörün bütün işi bu seviyeyi düşürmektir. İçinde sinyali bölen bir devre bulunur; hoparlör kablosundan gelen yüksek seviyeli sinyali amfinin anlayacağı hat seviyesine indirir ve RCA çıkışı olarak sunar. Adındaki high ve low da buradan gelir.

Konvertör nereye takılır?

Konvertör, teybin hoparlör çıkış kablolarıyla amfi arasına girer. Takılacağı yer seçilirken iki şeye dikkat edilir: kablo yolu kısa olmalı ve araç gövdesinde titreşimsiz bir noktaya sabitlenmelidir.

  1. Kontağı kapatın ve akünün eksi kutbunu ayırın.
  2. Teybin hoparlör çıkışlarını bulun. Fabrika tesisatında bu kablolar genelde teyp soketinden çıkar; kesmeden, soket arası bir ara kablo kullanmak sökme ihtimali olan araçlarda daha doğrudur.
  3. Ön ya da arka hoparlör çiftinin sağ ve sol kablolarını konvertörün giriş tarafına bağlayın. Kutupları karıştırmayın; artı ve eksi ters bağlanırsa faz bozulur, bas kaybolur.
  4. Konvertörün RCA çıkışını amfinin giriş kanallarına verin.
  5. Konvertörü sabitleyin, kabloları demet hâline alın, keskin saç kenarlarından uzak tutun.
  6. Akü eksi kutbunu takıp sistemi en düşük kazançla açın.

Amfinin besleme ve toprak tarafı bu yazının konusu değil; güç hattı, sigorta yeri ve toprak noktasının nasıl seçildiğini amfi besleme yazısında ayrı ayrı anlattık.

Konvertör gerekmeyen durumlar

  • Amfide yüksek seviye girişi varsa: Hoparlör kablosunu doğrudan o girişe bağlarsınız, arada başka bir kutu olmaz. Bağlantı çoğunlukla vidalı klemens ya da ayrı bir soketle yapılır.
  • Ünite değişiyorsa: Fabrika teybini zaten değiştirecekseniz RCA ön çıkışı olan bir ünite almak en temiz yoldur. Konvertör bir çözümdür, ama sinyal yolunda fazladan bir aşamadır.
  • Yalnızca subwoofer eklenecekse: Bazı amfilerde mono giriş ve dâhili dönüştürücü birlikte gelir. Kutunun giriş etiketlerini okumak, gereksiz bir konvertör almanızı önler.

Uzaktan açma hattı yoksa amfi nasıl açılır?

Amfinin üçüncü bağlantısı uzaktan açma hattıdır; REM, remote ya da ACC olarak etiketlenir. Teyp açılınca bu hat gerilim görür ve amfi devreye girer. Fabrika teybinde böyle bir çıkış yoksa iki yol kalır.

Birincisi, sinyal algılamalı konvertör ya da amfi kullanmaktır. Bu devreler hoparlör hattında sinyal belirdiğini görünce kendiliğinden açılır, teyp kapanınca bir süre sonra kapanır. İkincisi, kontak beslemesinden bir anahtarlı hat çekmektir. Bu yolda amfi kontak açıkken sürekli hazır bekler; müzik dinlenmeyen uzun yolculuklarda boşa akım çeker, bu yüzden sigorta kutusunda yalnızca kontakla beslenen bir devre seçilmelidir.

Uzaktan açma hattını hiç bağlamayıp amfiyi sürekli beslemeye almak en kötü seçenektir; araç park hâlindeyken akü boşalır.

Sinyal algılamalı devrelerde zaman zaman şu durumla karşılaşılır: amfi, teyp kapandıktan sonra kısa bir süre açık kalır ya da sessiz anlarda kendiliğinden kapanıp sesle birlikte tekrar açılır. Bu bir arıza değildir, devrenin eşik değerine bağlıdır; rahatsız ediyorsa kontakla kesilen bir hat daha kararlı çalışır.

Uğultu ve cızırtı çıkarsa ne kontrol edilir?

Konvertörlü sistemlerde en sık görülen şikâyet, motor devriyle birlikte yükselen ince bir uğultudur. Sırayla şunlara bakın:

  1. Toprak noktası: Amfi ile teybin toprağı farklı noktalardaysa aradaki gerilim farkı uğultu üretir. Boyanmış yüzeye vurulmuş bir toprak vidası da aynı sonucu verir; metalin boyası temizlenmiş olmalıdır.
  2. Kablo yolu: RCA kabloları güç kablosuyla aynı kanaldan gitmemelidir. Mümkünse aracın iki ayrı yanından geçirin.
  3. Kazanç ayarı: Kazanç gereğinden yüksekse zemin gürültüsü de yükselir. Kazancı en düşükten başlatıp kulakla açmak doğru sıradır.
  4. Konvertörün yeri: Sigorta kutusunun ya da ateşleme bobinlerinin dibine sabitlenmiş bir konvertör gürültü toplar.
  5. Kaynağı ayırma testi: RCA fişlerini amfiden çıkardığınızda uğultu kesiliyorsa sorun sinyal yolundadır, devam ediyorsa besleme ve toprak tarafındadır.

Kısa kontrol listesi

  • Amfinin kutusunda yüksek seviye girişi var mı? Önce buna bakın.
  • Konvertörü kısa kablo yoluyla, titreşimsiz ve gürültü kaynaklarından uzak bir yere sabitleyin.
  • Sağ ve sol kanalların kutuplarını karıştırmayın.
  • Uzaktan açma için sinyal algılama ya da kontakla beslenen bir hat kullanın; sürekli besleme kullanmayın.
  • Kazancı en düşükten başlatın, sistem sessizken uğultu olup olmadığını dinleyin.

TechSmart araç ses sistemleri tarafında amfi, hoparlör ve bağlantı malzemelerinin hangi girişleri desteklediği ürün sayfasındaki teknik özellikler bölümünde yazılıdır; bağlantı planını o bilgiye göre kurmak gerekir.

Etiketler: #amplifikatör #araç sesi #kablolama #montaj
TechSmart Logo

TechSmart Yazarları Hakkında

Araç teknolojileri, multimedya sistemleri ve güvenli sürüş ekipmanları konusunda deneyimli ekibimiz, size en güncel bilgileri sunmak için çalışıyor. Blogumuzda sektördeki en yeni gelişmeleri ve ürün incelemelerini bulabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Hi-low konvertör ses kalitesini düşürür mü?

Sinyal yoluna fazladan bir aşama eklediği için teorik olarak en temiz yol değildir, ancak doğru seviyede ve kısa kablo yoluyla kullanıldığında kulakla ayırt edilen bir kayıp oluşturmaz. Asıl kayıp yanlış kazanç ayarı, kötü toprak ve güç kablosuyla yan yana geçirilmiş RCA kablosundan gelir.

Fabrika teybinin hoparlör kablolarını kesmem gerekir mi?

Kesmeden de bağlanabilir. Teyp soketine takılan ara kablolar ve geçiş soketleri, orijinal tesisata dokunmadan hoparlör hatlarına erişmenizi sağlar. Araç ileride orijinal hâline döndürülecekse bu yol daha doğrudur.

Konvertör takınca bas sesi azaldıysa sebebi ne olabilir?

En sık sebep sağ ya da sol kanalın artı eksi kutbunun ters bağlanmasıdır; bu durumda iki kanal birbirini söndürür ve ilk kaybolan bas olur. Bir diğer sebep, teybin kendi menüsündeki bas sınırlama ya da ses yüksekliğine bağlı tonlama ayarıdır.

Amfinin uzaktan açma kablosunu hiç bağlamasam olur mu?

Olmaz. Bağlanmazsa amfi ya hiç açılmaz ya da sürekli beslemeye alındığında araç park hâlindeyken akü boşalır. Doğru yol, sinyal algılamalı bir devre kullanmak ya da kontakla kesilen bir hattan beslemektir.