Araç amplifikatörü teypin ya da multimedya ünitesinin arkasındaki ince besleme kablosundan değil, doğrudan aküden çekilen ayrı bir güç hattından beslenir ve bu hattın sigortası aküye mümkün olduğunca yakın takılır. İkinci şart, amfinin şasiye kısa ve temiz bir noktadan topraklanmasıdır; sesteki hışırtı şikâyetlerinin büyük kısmı bu iki adımın atlanmasından çıkar.
Bu yazı kablo kesiti, sigorta konumu, toprak noktası ve sinyal hattını bir kurulum sırası hâlinde anlatıyor. Hoparlör tarafındaki güç ve empedans eşleştirmesi ayrı bir konudur; onun için araç hoparlörü seçimi yazısına bakabilirsiniz.
Güç hattı neden ayrı çekilir?
Amplifikatör, müzikteki yüksek seviyeli bölümlerde kısa süreli ama yüksek akım çeker. Teypin besleme kablosu bu akım için tasarlanmamıştır; oradan beslenen bir amfi ya hiç açılmaz, ya yüksek seviyede kendini korumaya alıp susar, ya da aracın başka tüketicilerini etkiler. Bu yüzden amfi hattı aküden başlar ve yolda başka hiçbir yükü beslemez.
Çekilen akımın büyüklüğü cihazdan cihaza değişir. Kullanılacak kesit ve sigorta değeri için ürün sayfasındaki teknik özelliklerde ve cihazın kendi kılavuzunda yazılı değer esastır; burada verilen kurallar o değerin nasıl uygulanacağıyla ilgilidir.
Sigorta aküye yakın takılır
Güç hattındaki sigortanın işi amfiyi korumak değil, kablonun kendisini korumaktır. Hat bir yerde sıyrılıp şasiye değerse, akımı akünün hemen çıkışında kesecek bir eleman olması gerekir. Sigorta amfinin yanına takılırsa, aküden sigortaya kadar olan metrelerce kablo korumasız kalır.
- Sigorta akü kutup başına yakın, erişilebilir ve ısı kaynaklarından uzak bir yere konur.
- Sigorta yuvası titreşimle gevşemeyecek biçimde sabitlenir; serbest sallanan bir yuva zamanla temas kaybeder ve ısınır.
- Kablonun motor bölmesi ile kabin arasında geçtiği sac deliğinde kesinlikle lastik ya da uygun bir geçiş takozu kullanılır.
Kablo kesiti: mesafe ve çekilen akım
Kesit seçiminde iki değişken vardır: cihazın çektiği akım ve aküden amfiye kadar olan toplam mesafe. Mesafe uzadıkça aynı akımda gerilim düşümü artar; amfi daha düşük bir besleme gerilimiyle çalışmaya başlar ve bu kendini yüksek seviyede bozulma ya da erken koruma devresi olarak gösterir.
| Kurulum koşulu | Etkisi | Yapılacak |
|---|---|---|
| Amfi bagajda, akü motor bölmesinde | Hat uzun, gerilim düşümü yüksek | Kılavuzdaki kesidin alt sınırında kalmamak |
| Amfi koltuk altında | Hat kısa, düşüm düşük | Kesit kadar güzergâh temizliğine odaklanmak |
| Birden fazla amfi aynı hatta | Toplam akım artar | Dağıtım bloğu kullanıp her cihaza kendi sigortasını vermek |
| Çok damarlı ince kablo kullanımı | Isınma ve düşüm | Tek bir uygun kesitli kabloya geçmek |
Toprak bağlantısı en çok atlanan adım
Toprak kablosu güç kablosuyla aynı kesitte olur ve kısa tutulur. Bagaja monte bir amfiyi ön konsolun altındaki bir toprak noktasına kadar uzatmak, hattı gereksiz uzatmanın yanı sıra araç içindeki her gürültü kaynağını devreye sokar. Doğru yaklaşım amfinin yakınında, taşıyıcı bir sac noktasında boyayı temizleyip metal yüzeye doğrudan temas eden bir bağlantı yapmaktır.
Toprak noktası seçerken şunlara dikkat edilir: nokta araç gövdesinin taşıyıcı bir parçası olmalı, koltuk ya da kemer gibi emniyet elemanlarının cıvataları toprak için kullanılmamalı, temas yüzeyi boyasız olmalı ve bağlantı titreşimle gevşemeyecek biçimde sıkılmalıdır.
Amfi nereye monte edilir?
Amplifikatör çalışırken ısı üretir ve bu ısıyı gövdesinden atar. Bu yüzden montaj yerinde iki şey aranır: hava dolaşımı ve titreşime karşı sağlam bir zemin. Halı altına, koltuk minderinin arkasına ya da bagaj kapağının altındaki kapalı bir boşluğa sıkıştırılan bir amfi, yazın uzun sürüşlerde ısı nedeniyle kendini korumaya alıp susabilir.
- Soğutma kanatları ya da yüzeyi kapanmayacak biçimde, aralık bırakılarak sabitlenir.
- Gövde titreşimle oynamayacak şekilde vidalanır; serbest duran bir amfi hem kablolarını hem kendini yorar.
- Bagajda yük altında kalma riski varsa bir ara bölme ya da taşıyıcı sac yüzey tercih edilir.
- Bağlantı uçlarına montajdan sonra elle erişilebilmesi, ileride yapılacak kontrolü kolaylaştırır.
- Çalışma sıcaklığı aralığı ve montaj yönü konusunda ürün sayfasındaki teknik özelliklerde yazılı değer esastır.
Sinyal kablosu, remote hattı ve hışırtı
Ses kaynağından amfiye giden sinyal kablosu, güç kablosunun geçtiği taraftan geçmez. Klasik kurulum düzeni şöyledir: güç ve toprak aracın bir yanından, RCA sinyal kabloları öbür yanından. Aynı kanaldan uzun mesafe paralel giden bu iki kablo, motor devriyle yükselen o bilinen hışırtının en sık nedenidir.
Amfinin açılma sinyali (remote) ise ses kaynağının bunun için ayrılmış çıkışından alınır. Remote hattı yoksa amfi ya sürekli açık kalır ve akü boşaltır, ya da elle açılıp kapanması gerekir. Araç kontak kapandığında amfinin de kapandığını kurulumun sonunda doğrulamak gerekir.
Kurulum sonrası kontrol ve ayar sırası
- Sigorta takılmadan tüm bağlantılar tamamlanır, en son sigorta yerine konur.
- Amfi ve hoparlör kazançları en düşük konumdayken sistem açılır.
- Ses kaynağının seviyesi orta bir noktaya alınır, sonra amfi kazancı bozulma duyulmayan noktaya kadar yavaşça artırılır.
- Kontak kapatılıp amfinin söndüğü, tekrar açılınca sorunsuz açıldığı kontrol edilir.
- Kısa bir sürüşten sonra güç kablosunun geçiş noktaları ve toprak bağlantısı elle sıcaklık ve gevşeme açısından kontrol edilir.
Kısa kontrol listesi
- Güç hattı aküden ayrı çekildi, yolda başka yük beslemiyor.
- Sigorta akü kutup başına yakın ve sabitlenmiş.
- Sac geçişlerinde yalıtım takozu var.
- Toprak kablosu güç kablosuyla aynı kesitte, kısa ve boyasız metale bağlı.
- Sinyal kabloları güç hattının karşı tarafından geçiyor.
- Remote hattı bağlı, kontak kapanınca amfi kapanıyor.
Kesit, sigorta ve bağlantı değerleri cihaza göre değiştiği için kurulum öncesinde ürün sayfasındaki teknik özelliklerin okunması gerekir; TechSmart araç sesi ürünlerinde bu bilgiler ürün sayfalarında yer alır.
