Araç amfisinde gain, ses yüksekliği ayarı değil giriş hassasiyeti ayarıdır: teypten ya da multimedya ünitesinden gelen sinyal seviyesini amfinin beklediği seviyeye eşitler. Doğru ayarın ölçütü de sesin yüksek çıkması değil, ünitenin sesini yükselttiğinizde hoparlörde bozulma başlamaması ve amfinin kırpma sınırına girmemesidir. Aşağıda gainin ne yaptığı, kulakla yapılabilecek adım adım bir ayar yöntemi, kırpılmanın belirtileri ve bas yükseltme ile çapraz geçiş ayarlarının bu dengeyi nasıl bozduğu var.
Gain ne ayarlar, ses düğmesinden farkı ne
Ünitenin ses düğmesi dinleme seviyesini belirler; gain ise amfinin girişine gelen sinyalin ne kadar güçlü sayılacağını belirler. Her ünitenin ön çıkış seviyesi aynı değildir. Gain, bu farkı kapatmak için vardır: zayıf sinyal veren bir üniteyle çalışıyorsanız amfinin daha hassas olması, güçlü sinyal veren bir üniteyle çalışıyorsanız daha az hassas olması gerekir.
Buradaki yanlış anlama, gaini ikinci bir ses düğmesi gibi kullanmaktır. Gain sonuna kadar açıldığında sistem kısık seviyede bile yüksek ses üretir, ama ünitenin sesi biraz yükseldiği anda sinyal amfinin çıkabileceği tepe değerini aşar ve dalga tepeleri kesilir. Bu kesilmeye kırpılma denir. Kırpılmış sinyal hoparlöre yüksek seste bozuk ses, ince sürücülerde ise ısınma olarak ulaşır. Gain, sistemin ne kadar yükseğe çıkabileceğini değil, ne kadar temiz çıkabileceğini belirler.
Adım adım gain ayarı
- Ünitenin sesini tamamen kısın. Amfinin bütün kanallarında gaini en düşük konuma alın.
- Ünitede tonlama ayarlarını düz konuma getirin: bas ve tiz sıfır, loudness kapalı, ekolayzer düz, varsa ses alanı etkileri kapalı.
- Amfideki bas yükseltme ayarını kapatın. Bu ayar açık kaldığında gain doğru görünse bile bas bölgesinde sinyal yine tepe değere dayanır.
- Tanıdığınız, geniş bantlı ve sıkıştırması aşırı olmayan bir kayıt seçin. Her seferinde aynı kaydı kullanmak karşılaştırmayı mümkün kılar.
- Ünitenin sesini kendi aralığının üst bölümüne, bozulmanın henüz duyulmadığı bir noktaya getirin ve orada sabit bırakın. Günlük kullanımda bunun üstüne çıkmayacağınızı kabul edin.
- Amfinin gainini yavaşça yükseltin. İlk sertleşmeyi, tizdeki çatlamayı ya da bastaki pofurdamayı duyduğunuz anda durun ve biraz geri alın.
- Her kanalı ayrı ayarlayın. Subwoofer kanalını ön kanallarla birlikte dinleyerek dengeleyin; subwooferın gaini kendi başına yüksek ses için değil, öndeki sesle uyum için ayarlanır.
- Ayardan sonra ünitede kullandığınız tonlamayı açacaksanız gaini bir miktar daha geri almanız gerekir, çünkü tonlama sinyali yeniden yükseltir.
Kırpılma nasıl anlaşılır
- Yüksek seste tizlerde çatlak, sert, kulağı yoran bir ton duyulur.
- Bas bölgesinde darbe yerine pofurdama, davul vuruşunda ezilme hissi olur.
- Belirli bir seviyeden sonra ses artmaz ama bozulma hızla artar.
- Amfi normalden çok ısınır ve zaman zaman koruma kipine girip sesi kesebilir.
- İnce sürücüler kısa sürede sönükleşir; kırpılmış sinyal en çok onları yorar.
- Kısık seviyede ses temiz, orta seviyede bozuk duyuluyorsa suçlu neredeyse her zaman gain ayarıdır.
Belirtileri ayırt etmenin pratik bir yolu var: sesi yavaşça yükseltirken bozulmanın hangi noktada başladığını not edin, sonra gaini bir miktar kısıp aynı noktaya tekrar çıkın. Bozulma geç başlıyorsa suçlu gaindi. Aynı noktada aynı biçimde başlıyorsa sorun başka yerdedir: hoparlörün kendisi, kabin içindeki gevşek bir parça ya da kaydın kendi sıkıştırması. Bu ikinci durumda gaini daha da kısmak sesi sadece kısar, bozulmayı kaldırmaz.
Bu belirtilerin hiçbiri hoparlörün gücünün yetmediğini göstermez. Aynı sistem, gain geri alındığında daha az bozulmayla ve genelde daha dolgun duyulur; çünkü bozulma kulakta yüksekliğin değil, gerginliğin karşılığıdır.
Bas yükseltme, çapraz geçiş ve ekolayzer
Gain ayarı tek başına durmaz; aynı sinyal yolundaki her yükseltme onu etkiler. Amfideki bas yükseltme ayarı dar bir bandı belirgin biçimde kaldırır, bu bandı taşıyan sinyal de en erken tepe değere dayanan sinyal olur. Bas yükseltme açıkken yapılan gain ayarı, ayar kapatıldığında fazla kısık, açıldığında ise bozuk kalır. Doğru sıra önce kapalı ayarlamak, sonra gerekiyorsa küçük adımlarla açmaktır.
Çapraz geçiş ayarı farklı bir işe yarar ama gaini korur: alçak frekansları küçük sürücülerden uzak tutan yüksek geçiren süzgeç, o kanalın gereksiz yükünü kaldırır ve aynı gainde daha temiz ses çıkar. Subwoofer kanalındaki alçak geçiren süzgeç de aynı mantıkla çalışır. Ekolayzeri ise ayar bittikten sonra kullanmak gerekir; bir bandı kaldırmak sinyali yükseltmek demektir, bu yüzden ekolayzerle yapılan düzeltmelerde kesmek, kaldırmaktan daha güvenli bir yoldur.
Kısa kontrol listesi
- Gaini ses düğmesi gibi kullanmayın; o bir eşitleme ayarıdır.
- Ayarı düz tonlama ve kapalı bas yükseltmeyle yapın.
- Ünitenin günlük kullanacağınız en yüksek seviyesini referans alın.
- İlk bozulmayı duyduğunuz noktadan geri dönün, o noktada bırakmayın.
- Her kanalı ayrı ayarlayın, subwooferı öndeki sesle dengeleyin.
- Tonlama ya da ekolayzer kullanacaksanız gaini bir adım daha kısın.
Özet: temiz bir araç ses sistemi, gücü büyük olandan değil kırpmayan sistemdir. Gain doğru ayarlandığında aynı hoparlörler daha temiz, daha dolgun ve daha uzun ömürlü çalışır. TechSmart amplifikatör ve hoparlör seçeneklerinin giriş hassasiyeti ile çapraz geçiş ayarları ürün sayfalarındaki teknik özelliklerde yazılıdır.