HPF (yüksek geçiren filtre) seçtiğiniz frekansın altını keser, LPF (alçak geçiren filtre) üstünü keser. Araç amfisinde kapı hoparlörleri HPF ile, subwoofer LPF ile beslenir; bu iki ayar yanlışsa kapı hoparlörü zorlanıp ses çatlar ya da bas ile orta bölge üst üste binip her şey boğuk duyulur.
Amfinin arkasındaki HPF, FULL ve LPF anahtarı
Çoğu araç amfisinde kanal grubu başına bir mod anahtarı ve bir frekans düğmesi bulunur. Anahtar üç konumludur:
- HPF: Kanala yalnızca seçilen frekansın üstü gider. Kapı hoparlörleri ve tweeter için kullanılır.
- FULL: Filtre devre dışıdır, tüm bant geçer. Kaynak ünitesinde ya da DSP tarafında filtreleme yapılıyorsa bu konum seçilir.
- LPF: Kanala yalnızca seçilen frekansın altı gider. Subwoofer kanalının normal çalışma konumudur.
Frekans düğmesinin yanındaki ölçek, o filtrenin kesim noktasını gösterir. Düğmenin aralığı modele göre değişir; geçerli değer ürün sayfasındaki teknik özelliklerde yazılı olandır.
Hangi kanal hangi filtreyle çalışır
| Kanal | Mod | Ne yapar | Yanlış ayarın belirtisi |
|---|---|---|---|
| Ön kapı hoparlörleri | HPF | Küçük hoparlörü taşıyamayacağı derin bastan korur | Yüksek sesde çatlama, konide fazla hareket |
| Arka hoparlörler | HPF | Kabin arkasında bulanık bas birikmesini önler | Arkadan uğultu, konuşma netliğinin düşmesi |
| Subwoofer | LPF | Subwoofer'a yalnızca bas bölgesini gönderir | Subwoofer'dan müzik ve vokal sızması |
| Subwoofer girişi | Subsonic | Çok alçak, duyulmayan enerjiyi keser | Boşa giden güç, kutuda zorlanma |
Kesim frekansını neye göre seçmelisiniz
Genel uygulamada kapı hoparlörleri için HPF, hoparlörün rahatça çalabildiği alt sınırın bir miktar üstüne; subwoofer için LPF ise buna yakın bir noktaya kurulur. İkisini birbirine yakın tutmak, bandın ortasında ne boşluk ne de çift kaplama bırakmayı amaçlar.
- Hoparlörün ürün sayfasında belirtilen frekans aralığının alt ucu, HPF'yi nereye kuracağınızın başlangıç noktasıdır.
- Yuva küçüldükçe HPF daha yukarıda tutulur; 16,5 cm ve üzeri hoparlörlerde daha aşağı inilebilir.
- Subwoofer kutusunun tipi alt sınırı etkiler; subsonic filtre bu sınırın altını temizler.
- Ayarı kulakla doğrulayın: tanıdığınız bir parçada davul vuruşunun subwoofer ile kapı arasında kopuk görünmemesi gerekir.
Eğim ve örtüşme ne anlatır
Filtre bir duvar değil, bir yamaçtır; dik ya da yumuşak olabilir. Eğim ne kadar dikse kesim noktasının ötesine o kadar az enerji sızar. Yumuşak bir eğimde iki hoparlör aynı frekansları birlikte çalar; bu bölgede sesler toplanıp şişebilir ya da birbirini söndürebilir. Eğim seçilebiliyorsa, subwoofer ile kapı arasında şişkinlik duyuyorsanız daha dik, geçişi kopuk duyuyorsanız daha yumuşak eğim denenir.
Şişkinlik eğimle geçmiyorsa subwoofer faz anahtarını da deneyin: ters bağlanmış ya da fazı ters duran bir subwoofer, geçiş bölgesinde bası söndürür.
Sıralı ayar yöntemi
- Tüm ses ayarlarını (bas, tiz, loudness) nötr konuma alın.
- Kaynak ünitesinde filtre varsa birini seçin: ya teypte ya amfide filtreleyin, ikisini birlikte kullanmayın.
- Subwoofer kanalını kapatın, yalnızca kapı hoparlörleriyle HPF'yi kurun.
- Kapı hoparlörlerini kapatın, subwoofer'ı açın ve LPF'yi kurun.
- Varsa subsonic filtreyi kutunun alt sınırına göre ayarlayın.
- İkisini birlikte açın, subwoofer seviyesini en son dengeleyin.
- Gain ayarını ayrı bir adım olarak ele alın; filtre ayarıyla karıştırılmaz.
Gain tarafı için gain ayarı ve kırpılma yazısına, dijital işleme tarafı için DSP nedir yazısına bakabilirsiniz. Subwoofer ölçüsü seçimi ise 8, 10 ve 12 inç farkı yazısında ele alındı.
Filtre ayarı yanlışken ortaya çıkan tipik şikâyetler
Crossover hatalarının çoğu arıza gibi görünür ama kablolamada bir sorun yoktur. En sık duyulan üç şikâyet şöyle okunur:
- Sesi açınca kapı hoparlörü çatlıyor: Kanal FULL konumunda bırakılmış olabilir. Küçük bir hoparlöre derin bas gönderildiğinde koni kendi sınırının ötesinde hareket eder ve ses bozulur. HPF devreye alındığında aynı ses seviyesinde çatlama kaybolur.
- Subwoofer'dan vokal duyuluyor: LPF ya hiç açılmamıştır ya da kesim noktası çok yukarıda kalmıştır. Subwoofer bas dışındaki bölgeyi de çaldığında ses sahnesi arkaya kayar, sürücü bagajdan konuşulduğu izlenimi alır.
- Bas var ama vuruş yok: Kapı HPF'si ile subwoofer LPF'si arasında geniş bir boşluk bırakılmıştır. Davulun gövdesini taşıyan bölge hiçbir hoparlöre gitmez; ortada derin bir uğultu ile tiz arasında kopukluk duyulur.
Bu üç durumda da ilk yapılacak şey seviyeleri değiştirmek değil, mod anahtarlarının konumunu ve kesim düğmelerinin yerini yazıp bir kez sıfırdan kurmaktır. Ayarları not etmek, bir sonraki denemede nereden döneceğinizi bilmenizi sağlar.
Kısa kontrol listesi
- Kapı kanalları HPF, subwoofer kanalı LPF konumunda mı?
- Aynı sinyal hem teypte hem amfide iki kez filtrelenmiyor mu?
- Kapı HPF'si ile subwoofer LPF'si birbirine yakın mı, arada boşluk var mı?
- Subsonic filtre kullanılıyor mu?
- Geçiş bölgesinde şişkinlik varsa faz anahtarı denendi mi?
- Filtre ayarları bittikten sonra gain ayrıca kontrol edildi mi?
TechSmart araç ses sistemi ürünlerinin filtre aralıkları ve kanal yapısı ürün sayfalarındaki teknik özellik satırlarında yazılıdır; ayarı yapmadan önce kendi cihazınızın o satırlarına bakmak en güvenli başlangıçtır.